Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2012

Ατμόμυλοι Πρωτόπαπα

Ακόμη μιά όμορφη φωτογραφία των "Μύλων Πρωτόπαπα" (από καρτ ποστάλ που δημοσιεύτηκε στο Φιλοτελικό Λεύκωμα Θράκης του Ε.Τσινταράκη). Οι Ατμόμυλοι βρίσκονταν απέναντι από τις σημερινές αποθήκες της ΚΥΔΕΠ (πίσω από τον Μαρινόπουλο).
Ο αλευρέμπορας Γεώργιος Δ.Πρωτόπαπας κατασκεύασε γύρω στο 1906 στην πόλη μας (στην θέση ενός μικρότερου Μύλου που προϋπήρχε εκεί από το 1874) αυτόν τον υπερσύγχρονο αλευρόμυλο καθιστώντας την Αλεξ/πολη σημαντικό εμπορικό κόμβο. Οι σιδηροδρομικές γραμμές παρατηρούμε πως βρίσκονταν ακριβώς δίπλα στον Μύλο για να φορτώνουν και να διοχετεύουν τα εμπορεύματα σε όλην την Ευρώπη. Ο Μύλος ήταν ο μεγαλύτερος των Βαλκανίων. Καταστράφηκε το 1915 μετά από ανηλεή βομβαρδισμό των Αγγλογάλλων συμμάχων μας (από τα πολεμικά τους πλοία που ήταν ελλιμενισμένα στα ανοιχτά της πόλης μας) διότι την συγκεκριμένη περίοδο (εν μέσω του Α΄ Παγκ.Πολέμου) η πόλη μας ήταν υπό βουλγαρική κατοχή. Το κουφάρι του υπέροχου αυτού Μύλου υπήρχε στην παραλία μας μέχρι τις αρχές του ΄60 πριν κατεδαφιστεί εντελώς (το μόνο που θυμίζει τον Μύλο Πρωτόπαπα είναι η ομώνυμη πινακίδα από ένα μικρό ουζερί που βρίσκεται ακριβώς σε εκείνο το σημείο).




και μιά άκρως ενδιαφέρουσα μαρτυρία από τον Θ. Ορδουμποζάνη:


Στη συνέχεια της αναφοράς σας στον Μύλο Πρωτόπαπα, θα ήθελα να προσθέσω  ορισμένα στοιχεία που αφορούν την ανέγερσή του. Αρχιτέκτονας του κτιρίου του  αυτού που δείξατε στη φωτογραφία (Μύλου  Πρωτόπαπα), ήταν  ο  Αριστοτέλης Ζάχος που γεννήθηκε στη Καστοριά το 1871 και πέθανε στην Αθήνα το 1939. Ήταν διακεκριμένος Έλληνας Αρχιτέκτονας και πολεοδόμος.  Έχει σχεδιάσει πολλούς ναούς, δημόσια και ιδιωτικά κτίσματα με βάση Βυζαντινά και παραδοσιακά πρότυπα και επανέφερε την Ελληνικότητα στη νεότερη Ελληνική Αρχιτεκτονική. Είχε τεθεί επικεφαλής του κινήματος επιστροφής στη παράδοση, που αργότερα ακολούθησε πλήθος διακεκριμένων Αρχιτεκτόνων. Πως βρέθηκε στο Δεδέαγατς και σχεδίασε το Μύλο του επιχειρηματία Πρωτόπαπα;  Είχε γνωρισθεί από νεαρός με τον  Ίωνα Δραγούμη, με τον οποίο και αλληλογραφούσε. Όταν επέστρεψε από την  Γερμανία προς το τέλος του 1905, όπου σπούδασε σε τρία Πανεπιστήμια (Μονάχου Στουτγάρδης και Καρλσρούης), ο Ίωνας Δραγούμης υπηρετούσε ως Πρόξενος  της Ελλάδος στο Δεδέαγατς. Και μέσω αυτού, κατά πάσα πιθανότητα,  γνωρίσθηκε με τους ιδιοκτήτες του Μύλου και σχεδίασε το μεγαλεπήβολο αυτό για την εποχή εκείνη έργο.  Βέβαια η επιχείρηση  του Μύλου  Πρωτόπαπα άρχισε να λειτουργεί , όπως μας πληροφορεί η έκδοση του ΟΣΕ «Τα τρένα στο βορειοελλαδικό χώρο (1971)», το 1874, σχεδόν ταυτόχρονα με τη σιδηροδρομική γραμμή,  με την οποία και ήταν συνδεδεμένη,  σε μικρότερες προφανώς εγκαταστάσεις. Και το 1906  έγινε η επέκτασή της με  το νέο επιβλητικό κτίριο, που βομβαρδίστηκε το 1915 από τις δυνάμεις της ΑΝΤΑΤ, και τα ερείπιά του σώζονταν μέχρι το 1961, όταν και κατεδαφίσθηκε.  Για τον Αρχιτέκτονα  Αριστοτέλη Ζάχο, μας πληροφόρησε η  κ. Ελένης  Φάσσα  Εμμανουήλ, Αρχιτεκτόνας-Mηχανικός, Ομότιμη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών,  η οποία μάλιστα  αναγνώρισε τον ίδιο τον Αρχιτέκτονα  Αριστοτέλης Ζάχος στη φωτογραφία που υπάρχει στο βιβλίο μου «Προκτήτωρ Πόλις – Ταξίδι μνήμης στη πρώιμη Αλεξανδρούπολη» (σελίς 42- έκδοση 2006). Η φωτογραφία αυτή  είναι  από τα εγκαίνια του Μύλου και μεταξύ των επισήμων  ο Αρχιτέκτονας Αριστοτέλης Ζάχος είναι ο τρίτος όρθιος από αριστερά με τη τραγιάσκα, που ακουμπά το αριστερό του χέρι στη καρέκλα.
Θόδωρος Ορδουμποζάνης
 



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου